221be28f

Een jaar geleden

Thu, 06 Jan 2022 14:56:44 GMT

De verwarming hing tot gisteren nog vol met kaarten die we rondom het overlijden van Stefan gekregen hebben. Vandaag heb ik ze weggehaald en vervangen door de kaarten die we -naast alle lieve digitale berichtjes- afgelopen dagen gekregen hebben. Wat doet het ons goed dat Stefan niet vergeten is, dat er zoveel mensen aan hem denken, een kaarsje voor hem branden en ons een hart onder de riem steken door ook aan ons te denken.

De dag van gisteren dreunt nog na in mijn gedachten en het was goed om ons onder te dompelen in herinnering, pijn en verdriet. Dat is nog altijd zo aanwezig. Het was een beetje gek, want de helft van de patchworkfamily zat in quarantaine vanwege een coronabesmetting (opgelopen tijdens wintersport) en dus hadden we een video verbinding opgezet om toch nog een soort van bij elkaar te zijn. Tussen vijf en half zes zijn we teruggegaan naar een jaar geleden. Ik heb vrij snel na 5 januari gedetailleerd opgeschreven hoe de laatste weken van Stefan voor mij zijn geweest en wat er allemaal gebeurd is (ik wil niets vergeten) en de dag van 5 januari heb ik voorgelezen aan de rest. Poeh, best heftig.

Daarna hebben we een glas bubbels gedronken op het leven van Stefan- zoals we een jaar geleden ook gedaan hebben- en hebben we samen gegeten. Michel had voor iedereen gekookt, dus we hadden ’s middag al eten gebracht naar ‘de andere kant’ en hebben synchroon ieder aan een andere tafel in een ander huis hetzelfde gegeten. Het was heel lekker :-). En goed, en fijn, en verdrietig, en zwaar, en gezellig. Het lijkt het leven wel…

Herinneringen

Fri, 31 Dec 2021 14:50:27 GMT

Zoveel herinneringen. Ik ben in gedachten regelmatig een jaar terug. Toen tien dagen geleden kregen we het doodvonnis van Stefan te horen. Toen met Kerst hebben we het nog met zijn allen gevierd. Toen twee dagen geleden was de fotoshoot met zijn vrienden. Toen gisteren vertelde hij ons dat hij eruit wilde stappen, zo snel mogelijk na Oud & Nieuw. Toen afgelopen nacht heb ik mijn afscheidsbrief aan hem geschreven. Toen deze dag werd er een knalfeest voorbereid voor vanavond. Toen voelde ik me zo verloren, loodzwaar verdrietig en ontzettend machteloos. Eigenlijk is dat nog steeds zo. Alleen niet meer de hele tijd.

Afgelopen weken ben ik me steeds meer bezig gaan houden met werk. Een overname project zorgde voor de nodige afleiding. Ook voor stress, maar dan anders. Lang niet zo erg als een jaar geleden. Ik ben blij dat ik weer meer energie heb om dingen aan te pakken, dat het makkelijker wordt om om het verdriet heen te leven (zie ook mijn blog van 28 november), maar deze dagen is het moeilijk om er uit de buurt te blijven. De herinneringen komen op me af en zijn nauwelijks te ontwijken. Ze slaan gaten in mijn pogingen om los te laten. Ze prikken in de open wond. Ze ondermijnen de dingen waar ik mee bezig ben. Ik kan niet anders dan me onderdompelen in het gevoel van oneindige verlorenheid in het vertrouwen dat het straks weer anders is. Dat ik er weer uit kom, dat de zon weer gaat schijnen, dat ik weer ruimte heb voor andere dingen.

Sinterklaas

Sun, 05 Dec 2021 10:12:13 GMT

Als vanzelf komen allerlei herinneringen aan vorig jaar boven. Toen wisten we rond deze tijd nog niet dat het fout zou gaan. Het was al weer een paar jaren geleden, maar vorig jaar hebben we Sinterklaas gevierd met de kinderen en toenmalige aanhang. Voor ons horen daar kleine cadeautjes en vooral gedichten bij. Stefan had mij min of meer uitgedaagd om ‘toch niet weer zo’n gedicht van twee kantjes!?!’ te maken. De kids krijgen elk jaar een chocoladeletter, of we nu verder nog iets aan Sinterklaas doen of niet, dus dat was en mooie gelegenheid om een gedicht aan vast te plakken. Ik had er voor ieder een gemaakt en voor Stefan eentje van twee kantjes :-). In gedachten houdend dat hij op de basisschool gediagnostiseerd is met dyslexie, hoewel hij daar gedeeltelijk wel vanaf gekomen is, was het ook voor hem een leuke uitdaging om het voor te lezen. De blik die ik kreeg toen hij het gedicht uitvouwde was er een van ‘oh ja, ik wist het wel, je hebt het echt gedaan, oh nee hè, nu moet ik dat ook nog helemaal voor gaan lezen, nou daar gaan we dan’. En hij deed het prima.

Niet wetende dat we een week of twee later zijn doodvonnis te horen zouden krijgen. Wat ben ik blij dat we nog een keer Sinterklaas gevierd hebben. In de heerlijke onwetendheid van wat er nog komen zou hebben we gelachen, gedichten voorgelezen, lekkere dingen gegeten en daarna spelletjes gedaan.

Het zal voor altijd anders zijn. Ik kom er niet omheen, niet doorheen. Dit jaar wel een chocoladeletter, maar geen Sinterklaas vieren, geen gedichten, geen gezelligheid. Ik stop me vol met marsepein en kan er eigenlijk niet van genieten maar ook niet vanaf blijven. Wat maakt het allemaal nog uit? Buiten is het grauw en grijs, van binnen is het koud en stormachtig. Het liefst blijf ik in bed totdat…, ja tot wat eigenlijk? De laatste weken leek ik minder moeite te hebben om het verdriet een hoofdrol te laten spelen, kon ik er makkelijker omheen, had ik energie voor andere dingen. Nu is het weer even minder. Accepteren, loslaten, doorgaan, ja ik weet het. Nu nog doen…

Lieve Stefan

De Sint heeft gehoord dat jij niet schrikt

Maar eigenlijk zelfs kikt

Op een Piet die heel lang tikt

En dan komt met een zeer geschikt

En vooral ook heel gelikt

Gedicht waar jij je in verslikt.

Jij bent niet bang

Voor een pagina lang

Rijmend gezang

Aaneengeregen als een slang

Zonder veel samenhang

Maar wel van groot belang!

Je steekt de draak

Met de serieuze taak

Die zeker naar mijn smaak

Behoort tot de hoofdzaak

Van de afspraak

Die veel te vaak

Gezien wordt als bijzaak.

Namelijk: het gedicht.

Dat is verplicht,

Zelfs de essentie wellicht

En zeker het gezicht

Van een wankel evenwicht

Tussen cadeau en bericht

En ik ben gezwicht

Voor dat inzicht.

Altijd voordat de Sint

Aan deze avond begint

Gaat hij gezwind

Naar zijn Piet die het verzint,

De rijmwoorden vindt

Zonder te zijn verblind

Of moeilijkheden ondervindt

En het vervolgens print.

Dan zoekt hij voor de show

Ook nog een cadeau

Met een scenario

En gevoel voor ego,

Gewoon go with the flow,

Er is altijd animo,

En geen no-go,

De keuze legio

Uit het voorraad depot.

Een letter, namelijk, staat

Altijd paraat

En is adequaat

Voor elke veelvraat

Ongeacht het formaat

Of fabricaat.

Alleen de smaak moet accuraat

Omdat het daar om gaat,

Anders is er een hiaat

Tussen verwachting en resultaat,

Hetgeen mijn imago schaadt.

Ik heb je voor dit moment

Genoeg verwend

Met wat sentiment

En mijn dicht-talent

Bij jou welbekend,

Je hebt me vast herkend,

Ik ben prominent,

Hoewel dit experiment

Wel vraagt om het equivalent

Van een groot compliment.

Ik hoop dat je content

En tevreden bent.

De Rijm-Piet

Ruimte

Sun, 28 Nov 2021 11:15:44 GMT

‘In tegenstelling tot wat veel mensen denken (of hopen), wordt het verdriet in de loop der tijd niet minder. Wat er wel gebeurt is dat je er langzaam omheen groeit.’

Dat is wat er nu langzaam aan het gebeuren is. Het verdriet wordt niet minder, de wond wordt niet minder rouw, maar er komt meer ruimte omheen. Daardoor wordt het makkelijker om er langs te gaan, om niet continue de confrontatie aan te hoeven gaan, om nog iets anders te kunnen zien. Op het moment echter dat je -al dan niet bewust- naar dat verdriet toe gaat, is het er in alle hevigheid.

Het stelt me gerust dat het er is, dat het blijft, maar dat ik ook kan leren om er even niet mee bezig te zijn, dat ik de ruimte kan nemen om andere dingen te doen. Ik hoef niet te ontkennen dat ik Stefan mis en dat het pijn doet en kan nog steeds bij dat gevoel komen, maar kan en mag ook het ook even parkeren. Er naar toe gaan als het mij (beter) uitkomt. Zover ben ik nog niet, het overvalt mij nog vaak, maar ondertussen ben ik ervan overtuigd dat dat wel komen gaat. En dat is een fijn gevoel.

Dromen

Wed, 17 Nov 2021 15:15:08 GMT

In de maanden na het overlijden van Stefan had ik vaak nachtmerrieachtige dromen. Veel dood en verderf, bloed, achtervolgingen, narigheid. Soms wist ik alleen nog maar dat het heel zwart en naar was, soms stonden de bloedspetters op mijn netvlies gebrand. En heel vaak -niet verwonderlijk natuurlijk- speelde Stefan daarin een rol.

In de loop der tijd is dat gelukkig minder geworden, maar ik droom meer dan vroeger. Of eigenlijk moet ik waarschijnlijk zeggen dat ik vaker het besef heb van dromen, want je schijnt altijd te dromen maar je lang niet altijd te kunnen herinneren waarover. Van de week wist ik echter precies waar het over ging. Ik zat met Stefan te praten. Hij hing onderuit op een bank en zag eruit als op zijn laatste verjaardag: kort haar, mager, bleek, maar vol verhalen en levenslust. Hij woonde op zichzelf en vertelde over het huis waarin hij op kamers woonde en over zijn vrienden. Ik kon hem zien, horen, aanraken! Hij was zo echt, zo dichtbij… De realiteit kwam dan ook hard binnen toen ik wakker werd. Ik wilde hem net vastpakken toen ik besefte dat hij er niet meer is. Dat ik hem nooit meer kan aanraken, nooit meer kan horen vertellen. Bam! Zo dichtbij en zo ver weg.

Ik ben de hele dag van slag geweest. Niet omdat ik over hem gedroomd had, maar omdat ik heel even, in dat moment tussen slaap en ontwaken, echt dacht dat hij er was. Denken aan iemand terwijl je weet dat hij er niet meer is, is blijkbaar toch anders dan gedachten aan iemand die er nog wel is. Klinkt logisch, maar als dat besef doordringt, doet het weer pijn, moet je weer een beetje afscheid nemen, is er weer een laagje afgepeld van dat verdriet dat onvoorstelbaar groot is. Ik vraag me af of je daardoor steeds dieper tot de kern doordringt of dat het juist steeds verder van je af komt te staan. De tijd zal het leren, misschien wel via dromen.

Tegenstrijdigheid

Mon, 01 Nov 2021 13:21:24 GMT

1 November is Dia de los Muertos, dag van de doden

Of eigenlijk de dag dat de doden weer terugkeren, even weer onder de levenden zijn.

De dag dat het leven gevierd wordt.

1 November is de dag van Stefans geboorte.

Hij riep ons op om het leven te vieren,

Te herdenken wat er wel is geweest en niet te treuren om wat er niet meer is.

Soms lukt dat, en soms ook helemaal niet.

Soms zie ik de zon, soms zak ik weg in het verdriet.

De ene dag lijk ik het te snappen, de andere dag is vol onbegrip.

De ene dag een goed gevoel, de andere dag een diepe dip.

De ene keer gaat het de goede kant op, de andere keer compleet verkeerd.

De ene keer kan ik voluit lachen, de andere keer worden er alleen tranen geproduceerd.

Alles is zo dubbel en er is zoveel tegelijk

Ik voel me zo verloren én zo ongelooflijk rijk.

Ik wil niet hier, maar ook nergens anders zijn.

Ik vind de herinneringen vreselijk én heel fijn.

Ik wil de hele dag aan hem denken én alles vergeten.

Ik wil niets snappen én alles weten.

Ik voel Stefan heel dichtbij én ontzettend ver weg.

Ik klets maar raak én denk na over alles wat ik zeg.

Het leven is gesplitst in een voor en na

Met op de scheiding een zwarte pagina.

En toch loopt het verhaal door elkaar heen,

Een zeer verwarrend fenomeen.

Stefan is er nog steeds, we noemen zijn naam.

Hij brengt ons vandaag allemaal tesaam.

Hij zorgt voor de verbinding van deze bende

Hij is degene die ons allemaal kende.

Hij zou ook willen dat ik ophield met filosoferen

Zodat we eindelijk de keel weer kunnen smeren.

We toosten op Steef, op het leven dat hij liefhad

We toosten op Steef, op het leven dat hij in zich had.

We toosten op Steef, op het leven dat hij bezat.

We toosten op ons, op het leven dat is gebleven.

We toosten op ons, op het leven dat ons is gegeven

We toosten op ons, op het leven dat we mogen beleven.

Tattoo

Sat, 23 Oct 2021 10:07:54 GMT

Iemand zei tegen mij “Ik denk nu vaker aan Stefan dan toen hij er nog was”. Ik herken dat wel. Elke dag zijn er meerdere momenten dan ik bewust aan Stefan denk. Er is altijd wel iets dat triggert; een locatie waar ik langs rijd, een liedje op de radio, een uitspraak van iemand of een willekeurige voorbijganger die in de verte aan Stefan doet denken. Zelfs zonder trigger schiet hij veelvuldig door mijn gedachten heen. En nog elke dag huil ik om Stefan. Eigenlijk om mezelf, want hij is er niet meer. Is dat dan zelfmedelijden?

Ik denk ook meer aan mijn andere kinderen. Een tijdje geleden alweer heb ik -in navolging van mijn dochter- een tattoo laten zetten ter nagedachtenis aan Stefan. (Als je mij een jaar geleden had voorspeld dat ik een tattoo zou hebben had ik je voor gek verklaard.) In de afbeelding heb ik mijn andere kinderen meegenomen; drie sierlijke letters van de voornamen van mijn drie kinderen. De letters zijn aan elkaar verbonden en getatoeëerd op de zijkant van mijn pols. Duidelijk zichtbaar, maar niet zo in het oog springend dat het direct om uitleg vraagt. Omdat Stefan de middelste is staat hij in het midden. Elke avond en ochtend als ik iets op mijn gezicht smeer, gaan mijn vingers als vanzelf over de plek waar die tattoo zit en zie ik in de spiegel die drie letters. Ik denk aan Stefan en vraag me dan af hoe het is met die andere twee. Of ze het allemaal een beetje kunnen handelen, waar ze op dat moment zijn, hoe het met ze gaat. Ik stuur mijn liefde in gedachten naar ze toe en hoop met heel mijn hart dat ik ze nooit zal hoeven missen.

Heen en weer

Fri, 15 Oct 2021 10:11:44 GMT

Mijn rouwcoach kan dat goed uitleggen: in de rouw switch je voortdurend tussen twee werelden of zijnstoestanden heen en weer. Aan de donkere kant van verdriet, gemis en wanhoop waar je als vanzelf naartoe gezogen wordt, is het slecht toeven. Je kunt daar niet goed nadenken, bent alleen maar ongelukkig, je wilt daar niet zijn. En dus spring je naar de lichte kant. Daar waar de zon schijnt, perspectief is en je de wereld positief tegemoet kunt treden. Maar ook daar kun je niet zijn; het past niet, werkt niet, je voelt je niet op je plek, het is té licht. En dus ga je weer terug naar de donkere kant. Zo word je heen en weer getrokken door krachten waar je zeker in het begin weinig grip op hebt. Je bent in geen van de twee werelden op je plaats, weet niet waar je heen moet, weet eigenlijk ook niet waar je bent of waar je heen gaat.

Langzamerhand begint het voor mij duidelijker te worden dat er inderdaad twee werelden zijn. En dat ik iets meer sturing kan geven aan de richting waar ik naar toe ga. Het wordt makkelijker om in het licht te gaan staan, hoewel ik even zo snel weer terugschiet naar de duisternis. Ik ben me dan in ieder geval bewust van wat er gebeurt en weet ondertussen ook dat ik niet in het donker blijf hangen, dat ik weer over die sombere gedachten heen kom, dat de enorme neerslachtigheid weer minder wordt. Tegelijkertijd zal er in het licht altijd -al is het op de achtergrond- een schaduw zijn. Het leven heeft een rouwrandje gekregen en dat is de ene keer beter voelbaar dan de andere keer. Het hoort er nu ‘gewoon’ bij.

Dit past bij het duale procesmodel omgaan met verlies waarvan de theorie is dat je heen en weer geslingerd wordt tussen verlies- en herstelgericht omgaan met rouw. Als je meer wilt lezen zie (onder andere) http://www.daanwesterink.nl/rouwen/

Als het golft

Mon, 04 Oct 2021 13:10:22 GMT

Ik ben bij het jubileumconcert van De Dijk geweest in de Ziggodome. Dat is wel wat groter dan de meeste andere concertzalen waar ik bij De Dijk geweest ben, maar dat was niet het enige verschil. Ze hadden 1,5 jaar niet opgetreden en refereerden daaraan met de woorden ‘er is veel gebeurd afgelopen anderhalf jaar’ en ‘het was een rare tijd’. Ja dat was het.

Je luistert anders naar muziek. Teksten komen anders binnen. Ik ben al jaren fan van De Dijk en kon bijna alle liedjes meezingen, maar sommige hoorde ik toch een soort van voor het eerst, met een andere betekenis. Bij het volgende nummer moest ik enorm aan Stefan denken:

Als het golft dan golft het goed
Niet te stuiten, niet te sturen
Duurt het dagen, duurt het uren

Als het golft dan golft het goed.

Op de mooiste zomeravond
Bij de ondergaande zon
In de hand het laatste glaasje
Niemand weet hoe het begon

Op de rimpelloze vlakte
Van een vlekkeloos bestaan
Kan het plotseling gaan waaien
Ook al wil je er niet aan.

Als het golft dan golft het goed
Niet te stuiten, niet te sturen
Duurt het dagen, duurt het uren
Als het golft dan golft het goed.

In de luwte van de leegte
In de kelder van de kroeg
Waar de vaten rustig wachten
Iedereen heeft toch genoeg

Op de dansvloer van het leven
Met een tango voor de boeg
Kan het zomaar heftig stormen
Ook als niemand er om vroeg.

Als het golft dan golft het goed
Niet te stuiten, niet te sturen
Duurt het dagen, duurt het uren
Als het golft dan golft het goed.

Als de akkers overstromen
En de gaten gaan niet dicht
Wil geen mens eraan geloven
Morgen wordt het toch weer licht.

Als het golft dan golft het goed
Niet te stuiten, niet te sturen
Duurt het dagen, duurt het uren
Als het golft dan golft het goed.

Op stap

Mon, 27 Sep 2021 13:08:47 GMT

We stonden bij de check in

En ik kon het niet laten.

Waardoor weet ik niet,

Had het eerst niet zo in de gaten.

Maar onzin uitkramen

En de boel op stang jagen,

Dat deed ik vaak,

In vroeger dagen.

Hij wist niet waar hij kijken moest,

Jij kreeg het steeds maar heter,

Wat hebben we gelachen,

Het kon niet beter.

En heel even voelde ik

Mijn oude zelf tevoorschijn komen.

En besefte ik meteen hoeveel

Er van mij is afgenomen.

Onbekommerd lol hebben

Is nu een zeldzaamheid.

Ik ben het plezier in leven

Voor een groot deel kwijt.

Dat ik toch met jou kan lachen

(En huilen) doet mij goed.

Dankjewel voor alles

Wat je voor me doet.

Liefs, Pauline

Verjaardagen

Fri, 10 Sep 2021 13:07:15 GMT

Agelopen tijd hebben we een aantal verjaardagen gehad: de vader, zus en broertjes van Stefan en ikzelf zijn in een tijdsbestek van 2 maanden jarig. Allemaal verjaardagen waar Stefan door zijn afwezigheid zo ontzettend aanwezig is. Zelf heb ik mijn verjaardag eigenlijk altijd wel gevierd. Vaak samen met Eline (mijn dochter) omdat we minder dan een week na elkaar jarig zijn. Je moet vieren wat er te vieren valt. Dit jaar had ik er geen puf voor. Des te moediger vind ik het van Eline dat zij wel een feestje georganiseerd heeft. Ze vertelde dat ze er eigenlijk van te voren geen zin in had en ook getwijfeld heeft om wel of niet iets te doen, maar uiteindelijk was het een heel leuk en gezellig feest. Met een speciaal moment voor Stefan, om te bedenken dat hij er niet bij was, om te bedenken dat hij zeker had gewild dat er een goed feest gehouden zou worden en het niet om hem zou worden overgeslagen.

Ik ben trots op mijn dochter. Dat ze zo haar best doet om dapper door te gaan, terwijl ze soms ook niet weet hoe dat moet. Hoe ze aan het zoeken is hoe ze om moet gaan met het verlies van haar broer. De worsteling met de buitenkant waar vaak niets te zien is en de binnenkant die huilt en rouwt. Het moeilijkste vind ik dat ik haar niet kan helpen. Niet echt. Ik kan er voor haar zijn, maar ik kan het niet lichter of makkelijker maken. De kus en aai van vroeger waarmee de pijn eenvoudig verdween bieden nu hoogstens iets van tijdelijke troost.

Een ieder heeft zijn eigen rouwproces, een eigen manier om daarmee om te gaan, een eigen tempo. We zijn allemaal anders. Maar we herkennen in elkaar het verdriet. Ik zou graag meer doen, maar misschien is dat wel genoeg.

Vakantie vieren

Fri, 27 Aug 2021 13:05:20 GMT

Betekenis: aan de rol zijn, boemelen, feesten, feestvieren, pierewaaien, zwieren · vieren (ww) : feesten, feestvieren, fuiven

Het woord ‘vakantie’ komt van het Latijnse vacare: vrij zijn, leeg zijn.

1) een feest geven vanwege Voorbeelden: `We vieren vandaag zijn honderdste geboortedag.`,

`vakantie vieren (vakantie hebben en ervan genieten)

2) (een touw) minder laten spannen de teugels (laten) vieren (minder streng worden)

Ik had enorm uitgekeken naar de vakantie. Hoewel ik nog niet veel werkte had ik wel het idee dat ik eraan toe was. Lekker weg, even iets heel anders, de boel de boel laten en vooral niet aan Stefan denken. Het gemis en verdriet thuis laten.

Dat werkte dus niet. Het reist gewoon met je mee. Vaar je in Friesland, zit je in de zon op het achterdek met een rosé’tje, loop je in een leuk dorpje, eet je bitterballen op het terras, ga je uit eten, doe je enorm je best om vakantie te vieren en toch lukt het niet echt. Het gemis en verdriet is onderdeel geworden van mij, valt niet meer weg te denken. Het wordt nooit meer zoals het was. En dat weet ik ook wel, alleen heb ik dat blijkbaar nog niet geaccepteerd. Is het nog niet echt doorgedrongen in mijn gevoelssysteem. Als ik er aan denk dat hij echt weg is, dat hij nooit ouder wordt, dat ik hem nooit meer in levende lijve zal zien, doet het nog zo'n pijn…

Vriendengroep

Tue, 20 Jul 2021 13:04:17 GMT

Wat is het mooi om een vriendengroep te hebben. Ik heb het gezien bij Stefan; een groep jongens die elkaar opzoeken, steunen, gein met elkaar uithalen, op stap gaan, elkaar accepteren, heel veel lol hebben en er voor elkaar zijn. Ook voor hen is het onwerkelijk om ineens iemand uit die groep te moeten missen. Omdat hij er niet meer is. Rond de twintig is een leeftijd waarop dat niet tot de mogelijkheden behoort. Het kan niet en toch is het zo.

Zelf heb ik het geluk ook een vriendengroep te hebben. Iets meer op de achtergrond, maar in deze moeilijke tijden zijn ze er wel degelijk. Elke paar weken krijg ik een verrassing. Het getuigt van een moeite en vindingrijkheid die mij verwondert; dat ze dat voor mij doen! Het varieert van kaartjes, bloemen, een sterrenmaaltijd die we thuis bezorgd krijgen tot een gedichtenboek, een doos hele bijzondere chocolaatjes, een mooi opschrijfboek, zelfgemaakte appeltaart en nog meer dingen. Ook een uitnodiging voor een geheel verzorgd kampeerweekend met een hele groep. Ik was daar op dat moment niet aan toe -al dacht ik eerder van wel- en moest het afzeggen. Een kooksessie bij mij thuis was ook te veel van het goede, maar in plaats daarvan kon ik aansluiten bij de borrel op een camping vlak bij mij. Zij hebben meer begrip en acceptatie voor de situatie dan ik zelf… Wat ontzettend mooi zo’n vriendengroep!

Zinloos

Thu, 17 Jun 2021 13:02:19 GMT

Als de dood van Stefan zinloos is, dan moet zijn leven toch zin hebben gehad? Als het dat niet was, als zijn leven geen zin gehad zou hebben, zou de dood alleen maar zinnig zijn om een einde te maken aan de zinloosheid. Maar als zijn dood zinloos is, waarom gebeurt het dan? Valt dat in hetzelfde rijtje als de vraag naar de zin van het bestaan van muggen, of waarom er zoveel geweld is in de wereld, of waarom er zoveel ongelijkheid is? Moeten we ons daar maar bij neerleggen omdat we het toch niet kunnen veranderen? Ik zou zo graag geloven dat ook zijn dood op de een of andere manier zin heeft gehad. Maar dat kan ik (nog) niet. Alles wat ik ook maar enigszins als positief gevolg zou kunnen bestempelen vind ik nog steeds onzinniger dan het einde aan zijn bestaan.

Ik heb ondervonden dat er veel medeleven is, dat echte vrienden zich laten zien, dat je anders naar het leven gaat kijken, dat je genuanceerder naar anderen kijkt (je weet nooit wat iemand meegemaakt of verloren heeft, dat zie je dus niet aan de buitenkant), maar voor mij heeft dat niet zoveel zin dat de dood van Stefan daardoor zinnig wordt. Ik kan me alleen maar vasthouden aan de overtuiging dat zijn leven zin heeft gehad. En dat daarmee mijn eigen leven ook zin heeft, hoewel dat soms moeilijk te bevatten is. Ondergedompeld in rouw is het licht aan de horizon heel ver weg.

Rouwwoordenboek

Fri, 28 May 2021 13:00:42 GMT

Ik zoek graag dingen op via internet omdat ik de illusie heb dat ik het beter begrijp als ik er meer over weet. Dat was ook toen Stefan ziek was: ik wilde alles weten, had altijd vragen voor de doctoren, kon best aardig uitleggen wat hij medisch gezien mankeerde, zocht naar verklaringen en liever nog oplossingen, maar uiteindelijk bracht het alleen een schijngevoel van controle en heeft het helemaal niets kunnen veranderen. Hoewel, er zijn situaties geweest dat ik door mijn kennis -en oplettendheid- wel adequater heb kunnen reageren en het misschien een heel klein beetje draaglijker heb kunnen maken voor Stefan. De meeste kennis is overigens al behoorlijk weggezakt; ik kan er niets meer mee.

Zo was ik ook aan het googelen naar rouw. Hoe omschrijf je dat, hoe geef je daar woorden aan, wat is het eigenlijk? Dat blijkt lastig te omschrijven. En toen kwam ik het rouwwoordenboek tegen. Mooie en vooral treffende omschrijvingen van gevoelens rondom rouw. Voor mij zijn veel daarvan heel herkenbaar. Her en der op deze site zul je dan ook woorden tegenkomen die daar vandaan komen. De zin onderaan deze site bijvoorbeeld. Zo waar…

Het rouwwoordenboek vind je op de site van verlieskunst:

https://www.verlieskunst.nl/rouwwoordenboek/

Op diezelfde site hebben ze trouwens ook verlieskaarten, alternatieve rouwkaarten die net iets meer proberen te zeggen dan ‘gecondoleerd’. Omdat het zo moeilijk is woorden te vinden, ook voor de mensen er omheen die graag iets troostrijks willen zeggen maar vaak niet weten hoe ze dat moeten doen. Laat ik er meteen bij zeggen dat elk kaartje of bericht goed is. Troost geven kan haast niet, maar laten merken dat je aan iemand denkt is al heel veel waard. We hebben heel veel kaarten gehad, met standaard tekst en hele verhalen, uniform en persoonlijk, sober en uitbundig. Allemaal vanuit de intentie om te laten weten dat we niet alleen zijn. De kaarten hangen nog steeds en zullen ook nog wel een tijdje blijven hangen. Om mij eraan te herinneren dat we niet alleen zijn.

Onmacht

Sat, 08 May 2021 12:58:56 GMT

Wat een onmacht. Niet bij machte iets te veranderen aan de situatie, niet in staat jezelf bij elkaar te rapen en een schop onder je kont te geven. Je ligt daar maar, rouwig te wezen om iemand die er niet meer is en er nooit meer zal zijn. Er is geen vervanging mogelijk, alleen maar één groot gat van verslagenheid. Je moet door, tenzij je er zelf uit ook uit wil stappen. Die gedachte is soms als een bliksemschicht door mijn hoofd gegaan, maar even zo snel weer verdwenen. Er is nog zoveel om voor te leven. Maar waarom lukt dat dan niet? Waarom kan ik me niet vasthouden aan wie en wat er nog wel is? Waarom zink ik weg in het moeras van verdriet?

Omdat ik ergens ver weg weet dat het toch een keer minder moet worden. Omdat ik weet dat het van de week beter te doen was. Waarom weet ik niet, maar de stemmingen zijn grillig en gaan op en neer. Het verdriet wordt niet minder, het gemis alleen maar groter, maar ik geloof dat ik er anders mee om zal leren gaan. Dat moet ik geloven, want dit houd ik zo niet vol. En dus ben ik al blij als het ietsje beter gaat, wanneer ik in staat zal zijn om van de zon te genieten. En morgen zien we dan wel weer.

Terugslag

Tue, 20 Apr 2021 12:57:02 GMT

Ooit wel eens het gevoel gehad dat je letterlijk dacht dat je gek werd? Dat je het idee had; als ik nu nog iets verder denk, als ik nu nog een klein flintertje toelaat in mijn gedachten, dan ontstaat er kortsluiting in mijn brein, dan kan ik het niet meer aan, dan sla ik dicht, gaat het licht uit. Op dat moment zou je het liefst de knop willen omdraaien. Om heel even niet meer te hoeven denken, niets meer te hoeven voelen.

De enige manier -voor mij- om daar uit te komen is huilen, gierend huilen en opgerold op bed liggen wachten tot het overgaat. Het gaat over. De wereld draait door. Ik ben niet gek geworden. Wel moe. Ontzettend moe. Dat houdt een paar dagen aan en daarna gaat het wel weer.

Puzzelen

Fri, 26 Mar 2021 13:54:25 GMT

‘Hoe kom je de dag door?’ ‘Ben je al aan het werk?’ ‘Red je het een beetje?’

Zomaar een paar vragen die regelmatig langs komen. En nee, ik red het niet. Of toch wel, want je moet door en op de een of ander manier zijn er al een paar maanden voorbij. En nee, ik ben nog niet aan het werk. Kan me er niet toe zetten, heb geen energie, geen focus, geen gevoel van urgentie. En tja, hoe kom ik de dag door? Met overleven. En dat is hard werken. Proberen niet te veel te denken of te voelen, want dat kan ik (nog) niet aan. Afgezien van dat het buiten over het algemeen koud, grijs en regenachtig is, heb ik niet veel behoefte om naar buiten te gaan. Ik hou niet van wandelen. Puzzelen vind ik wel leuk. Vroeger thuis heb ik dat regelmatig gedaan en nu ben ik daar weer zo’n beetje mee begonnen. In coronatijd beleeft het puzzelen een revival en marktplaats is een dankbaar platform om puzzels te scoren (nieuw zijn ze nog steeds belachelijk duur). Tot mijn verrassing merk ik dat er in mijn omgeving verschillende mensen zijn die ook puzzelen en een uitwisseling van puzzels is snel geregeld. Puzzels genoeg dus.

Uitzoeken, sorteren, de tafel vol met dienbladen met puzzelstukjes (speciaal voor dat doel heb ik een paar bladen erbij gekocht) en dan maar leggen. Langzaam een beeld zien ontstaan en de drive om het af te willen maken. Slapen lukt toch niet, ondanks dat ik vaak echt moe ben. Op de achtergrond de tv aan om mijn gedachten nog meer af te leiden. Soms zit ik voor me uit te staren en kom ik ineens tot het besef dat dat ontbrekende stukje precies voor mijn neus ligt. Niet na willen denken. Mijn handen het werk laten doen. Als het echt lastig wordt ga ik heel systematisch te werk door de mogelijk passende stukjes op een rij te leggen en een voor een te passen. Uiteindelijk komt die puzzel altijd af. Op eentje na; een puzzel van 1000 stukjes met alleen maar Minions, honderden figuurtjes die er bijna hetzelfde uitzien en dezelfde kleuren hebben. Dat lukte zelfs met geduld en systematiek niet, het waren er gewoon te veel.

Al die puzzels verdwijnen weer in de doos. Alsof ze nooit gemaakt zijn. Alleen de foto’s die ik van elke gemaakte puzzel maakte zijn er nog. Die doen me herinneren aan een lege grijze en wazige tijd waarin ik uren achter elkaar bezig was met stukjes organiseren. Alsof ik op die manier mijn gedachten kan organiseren, dat ik alles op een rijtje zou kunnen krijgen. Het werkt niet. Of misschien toch wel. Het helpt om de tijd door te komen en dat is het enige wat op dit moment belangrijk is.

Rouw

Wed, 10 Mar 2021 13:52:29 GMT

Rouw is een open wond. Zo rauw, rafelig en diep dat je er niet naar durft te kijken. De confrontatie is te heftig. Maar je kunt niet uit onder de pijn en die voel je wel degelijk. Alleen blokkeren je hersenen de realiteit die erbij hoort. Het is te veel, te groot, te onbestaanbaar. En daardoor wordt het onwerkelijk.

Op een gegeven moment, als je het idee krijgt -misschien onbewust- dat je weer wat meer aankan, ga je naar die open wond kijken. En dan besef je hoe erg het is. Dat het nog verre van geheeld is, sterker nog, dat het ultradunne vliesje bij het minste of geringste weer openscheurt.

Toch moet ik de confrontatie aan. Ik moet beseffen dat ik veranderd ben omdat ik iets wezenlijks kwijt ben. Dat ik beschadigd ben en dat het maar de vraag is of en hoe en wanneer de rouw minder wordt.

Wandelen

Mon, 15 Feb 2021 13:51:17 GMT

Ik hou niet van wandelen.

Ik.hou.niet.van.wandelen!

Hoe vaak ik niet gehoord heb dat dat goed voor je is. Hoe veel mensen niet hebben aangeboden met me te willen wandelen. Tijdens corona is het zo ongeveer door iedereen gedaan en het is overal goed voor. Of tegen, dat weet ik niet precies.

Ik ben überhaupt niet sportief. Als ik het al deed, was dat meer als een soort verplichting omdat het nou eenmaal toch wel goed is als je af en toe wat beweegt en omdat ik soms toch viel voor het verleidelijke vooruitzicht van een superstrak lijf. Dat laatste kwam er nooit van…

Stefan was erg sportief. Ondanks veel feestjes met bijbehorende effecten was hij de laatste jaren vaak in de sportschool te vinden. Hij hechtte aan een mooi lijf. En hij kreeg dat ook voor elkaar, zag er fantastisch uit. Hij fietste ook veel. Op zijn racefiets croste hij door de hele stad. Maar wandelen deed hij dan weer niet.

Schrijven

Wed, 20 Jan 2021 13:48:32 GMT

Ik wil niets vergeten. Er is zóveel gebeurd afgelopen weken. Aan de ene kant gaat het als in een waas voorbij, aan de andere kant is het heel intens en leef je in het moment. Maar ik wil niets vergeten. Soms denk ik ineens; hoe was het ook al weer, wat heeft hij toen gezegd, in welke volgorde is het gegaan, waar was ik, wat deed hij? Ik wil zoveel mogelijk vasthouden van de laatste momenten, wil eigenlijk hem zo lang mogelijk vasthouden, levend in mijn herinnering.

Daarom heb ik tot in detail de laatste weken beschreven. Vanuit mijn eigen perspectief, ik heb geen ander . Dit keer niet als verslaglegging zoals in de email updates waarin ik voor de mensen om ons heen vertel wat er gebeurd is, maar vanuit mijn eigen waarneming. Voor zover dat te omschrijven valt ook met mijn gevoel, wat ik dacht, hoe ik er tegenaan keek. Ook met terugblikken naar afgelopen jaar omdat dat ik dat nog nergens opgeschreven had.

Het is fijn dat ik daarmee zoveel mogelijk vastgelegd heb. Tijdens het schrijven merkte ik al dat ik details vergeten was maar dat die tijdens het schrijven weer naar boven kwamen. Soms ook alinea’s later dat ik me weer dingen herinnerde die er toch nog ergens tussen moesten. De computer is geduldig, dus het staat allemaal in een bestand. Niet dat ik verwacht het op korte termijn terug te willen lezen, daarvoor is het te vers, te pijnlijk, te moeilijk, te dichtbij. Maar als ik eraan toe ben kan het. Ik weet dat het er is, dat ik niets vergeet. Wie schrijft die blijft. Dat geldt ook voor degene over wie geschreven wordt.